"Chikwati - the African Wedding"
Peter Lehmann

Ślub i ceremonia weselna chikwati staje się sceną spotkania dwóch światów - tradycyjnej zambijskiej wioski i zachodniej metropolii. Panna młoda jest Zambijką, pan młody - zblazowanym berlińczykiem. Dowcipna opowieść o przygotowaniach do uroczystości i jej przebiegu daje okazję do pokazania zderzenia tradycji i nowoczesności, sytuacji poszukiwania korzeni i postawy otwartości na inność. A wszystko to w rytmie zambijskiego disco. Etnograficzny film o miłości.

w górę strony


"Bronisław Malinowski: Off the Verandah"
Andre Singer, 1985, 52'

Filmowy portret Bronisława Malinowskiego: ojca-założyciela antropologii, badacza, autora, człowieka.

w górę strony


"Trobriand Cricket: an Ingenious Response to Colonialism"
Jerry Leach, realizacja: Gary Kildea, 1974, 50'

Film pokazuje przemiany, jakim reguły gry w krykieta (sportu przywiezionego na Trobriandy przez brytyjskich misjonarzy) uległy w zetknięciu z rdzenną kulturą, stając się rytuałem o silnym zabarwieniu politycznym. Obraz został nakręcony w latach 1973-74, krótko przed uzyskaniem przez Papuę-Nową Gwineę niepodległości, przy żywej współpracy ruchu Kabisawali, miejscowej organizacji politycznej. Wyspiarze trobriandcy zaadaptowali ten na wskroś brytyjski sport do warunków lokalnych, tworząc w efekcie zupełnie nową grę: drużyny są cztero- lub pięciokrotnie większe niż w brytyjskiej wersji krykieta i obejmują wszystkich mężczyzn danego klanu. Gracze swymi ruchami naśladują zaś amerykańskich żołnierzy podczas bombardowań w trakcie II Wojny Światowej.

w górę strony


"Tracking the Pale Fox: Studies on the Dogon"
Luc de Heusch, 1983, 48'

Film z werwą i odrobiną ironii opowiada historię badań etnograficznych wśród Dogonów, poczynając od sławnej ekspedycji Marcela Griaule'a z 1931 roku. Część historii poznajemy z narracji Jeana Roucha, słynnego filmowca, mniej znanego ze swych badań terenowych. W obraz wplecione są wywiady Roucha z dogońską starszyzną i uczestniczką ekspedycji Griaule'a, Germaine Dieterlen.

w górę strony


"The Kayapo: Out of the Forest"
Michael Beckham, antropolog: Terence Turner, 1989, 51'

W 1989 roku brazylijskim Indianom Kayapo udało się doprowadzić do zjednoczenia rdzennych grup zamieszkujących dolinę Xingu w proteście przeciw budowie zapory wodnej. Realizacja projektu budowy tamy wiązała się z koniecznością zalania terenów indiańskich. Film śledzi proces ustalania wspólnego stanowiska, konstytuowania się oporu rdzennych mieszkańców i ich dochodzenia do głosu w sferze publicznej, w tym w międzynarodowych mediach.

w górę strony


"Himalajska pielgrzymka"
Elżbieta Dziuk, muz. Robert Usewicz, scen. Krzysztof Renik, montaż Michał Zielony, produkcja ABATON inicjatywa twórcza, 2007, 16'

Opowieść o pielgrzymce trójki buddystów, górali himalajskich, do jednej z najstarszych świątyń Ladakhu położonej wysoko w Himalajach.

w górę strony


"Lhamo - opera z krainy Śnieżnego Lwa"
Elżbieta Dziuk, scen. Krzysztof Renik, montaż Michał Zielony, produkcja ABATON inicjatywa twórcza, 2006, 36'

Opowieść o festiwalu opery tybetańskiej Lhamo. Przedstawia bogactwo kostiumu i masek, piękno choreografii i oryginalność muzyczną sztuki tybetańskiej. Zdjęcia powstały podczas dorocznego festiwalu operowego Shoton w Dharamsali. Honorowym gościem festiwalu był duchowy i polityczny przywódca Tybetańczyków XIV Dalajlama Tybetu.

w górę strony


"Into the Field"
Alyssa Grossman, 2006, 28'

Niekonwencjonalny chwilami zapis codziennego życia mniszek rumuńskiego prawosławnego monastyru w Varatecu. Większość z 450 sióstr mieszka w zwyczajnych domach, jak ludzie świeccy, dzieląc czas między prowadzenie gospodarstwa i życie zakonne. Autorka filmu koncentruje się na tym, co życie mniszek zbliża do sfery profanum, badając oddzielne, ale wzajemnie powiązane przestrzenie domu i świątyni. Kolejne obrazy przeplatane są eksperymentami filmowymi autorki, będącymi rodzajem meta-komentarza do pracy etnografa w terenie.

w górę strony


"Years in a Hand"
E. Aleksandrow, realizacja E. Daniłko, I, Gorbunow, 2005, 46'

Miasto Miass na południowym Uralu słynie z kopalni złota i rozwiniętej metalurgii. Staroobrzędowcy zaczęli osiedlać się w okolicy w XVIII wieku. Przybywając, przywieźli z sobą skrzętnie tajone tradycje i obrzędy. Gdy w połowie XX wieku monastery starowierów zostały zamknięte, mnisi zaczęli przekazywać swą wiedzę zwykłym wiernym. Mniszka Minadora stara się nauczyć parafiankę Liubow Michaiłowną Deikową starodawnej sztuki odczytywania znaków i paschalii - metody wyznaczania dat świąt starego kalendarza na podstawie "czytania" z dłoni.

w górę strony


"Santissima Muerte"
Cinzia D'Auria, Włochy 2005, 38'

Na przełomie października i listopada w Meksyku obchodzony jest tradycyjny "dzień zmarłych". Film w dialogicznej formie zestawia głosy Azteków i konkwistadorów, zilustrowane obrazami zarejestrowanymi podczas samego święta, będącego synkretycznym połączeniem tradycji katolickich i indiańskich. W nocy z 31 października na 1 listopada indios zapotechi z wioski Atzompa, nieopodal Oaxaca, udają się na cmentarz niosąc jedzenie, zdjęcia, alkohol, papierosy czy cokolwiek, co pochowani tam krewni lubili za życia, by przez całą noc oczekiwać spotkania z duchami bliskich. Podążając śladem dymu z copalu, znęcone zapachem płatków kwiatów, dusze zmarłych przybywają na spotkanie z żywymi.

w górę strony


"Amir"
John Baily, 1986, 52'

Amir jest afgańskim uchodźcą w Pakistanie i opowiada poprzez muzykę historię swojego życia, swojego kraju, wreszcie historię swojego uchodźstwa.

w górę strony


"Everyday life of Roma Children from Block 71"
Ivana Todorović, Serbia 2006, 22'

W Serbii istnieje ok 600 osiedli slumsów. W Belgradzie jest ich 105, a w Nowym Belgradzie 17. Większość mieszkańców stanowi ludność romska. Film pokazuje codzienne życie rodziny Stankovic, mieszkającej w prowizorycznych domkach na tyłach apartamentowców Nowego Belgradu.

w górę strony


"Ordinary Lives"
Sheetal S. Agarwal, 2005, 38'

Bombaj to finansowa stolica Indii, według prognoz w 2020 roku będzie najludniejszym miastem Azji. Dziś połowa mieszkańców - 7 milionów ludzi - żyje w slumsach. Film pokazuje warunki, w jakich żyją mieszkańcy osiedli nędzy, śledząc codzienne życie trzypokoleniowej rodziny ściśniętej na minimalnej powierzchni, w ekstremalnych zdawałoby się warunkach, które jednak stanowią codzienność połowy mieszkańców miasta. Konfrontując głosy z wewnątrz i spoza slumsów, film ponownie stawia pytania o problem biedy, praw człowieka i równouprawnienia płci, tak istotne w kontekście indyjskim. Autorzy starają się pokazać, jak warunki życia - w tym miejsce zamieszkania - determinują postawy społeczne i psychologię ludzi i przeciwnie: jak mieszkańcy definiują przestrzeń, w której dane jest im żyć.

w górę strony


"Beggars of Lahore"
Sheba Saeed, 2006, 46'

Podróż po Lahore, drugim co do wielkości mieście Pakistanu. Film stanowi próbę odpowiedzi na pytanie o to, co skłania żebraków do życia na ulicy, oraz jakie środki zapobiegawcze zostały powzięte przez agendy rządowe i NGO by rozwiązać problem. Dokument pokazuje polityczne, społeczne, religijne i kulturowe konteksty żebrania jako sposobu na życie. Kamera wchodzi między członków żebraczych mafii i gangów, by powędrować potem do biur oficjeli i działaczy społecznych. Ciężkie, chwilami brutalne kino społeczne.

w górę strony


"A Hospice in Amsterdam"
Steef Meyknecht, 60'

Przy końcu ulicy Van Gogha w Amsterdamie stoi Veerhuis - zwyczajny dom mieszkalny na zwykłym osiedlu. W ogródku bawią się dzieci, wzdłuż chodnika parkują samochody. Ale do Veerhuis ludzie przychodzą umrzeć. Z rodzinami i przyjaciółmi tworzą tam swoje tymczasowe mikrootoczenie, z którego niebawem odejdą. Przez 4 miesiące reżyser towarzyszył mieszkańcom domu w codziennym życiu, czy może: w codziennym umieraniu...

w górę strony


"Pratica e maestria / Practice and Mastery"
Rossella Schillaci, Włochy 2005, 46'

Zi (wuja) Antonia i zi Vincenza, dwóch braci w podeszłym już wieku, łączy wspólna pasja: zampogna - tradycyjne dudy. Pierwszy tradycyjną metodą robi instrumenty, drugi na nich gra: obaj poświęcili życie muzyce. Pewnego dnia do starców trafia wykładowca instytutu etnologii, pragnąc nagrać z nimi płytę. Film śledzi rozwój projektu, towarzysząc staruszkom w ich codziennym życiu w górskiej wiosce. Wraz z bohaterami, pełnymi godności i niezwykłej radości życia, ale i niepozbawionymi ironii wobec świata, przenosimy się do innej rzeczywistości, w której największe znaczenie ma muzyka.

w górę strony


"Singing Pictures: Women Painters of Naya"
Lina Fruzetti, Ákos Östör, Aditi Nath Sarkar, Indie 2005, 40'

Od pokoleń członkowie wspólnoty Patua w zachodnim Bengalu zajmują się malowaniem i śpiewaniem historii przedstawionych na płótnie. Śpiewają o muzułmańskich świętych, bogach i boginiach hinduizmu, codziennych problemach, sprawach dawnych i nowych. Kiedyś wędrowali z wioski do wioski, żyjąc z datków zebranych podczas występów. Obecność mediów wpłynęła na zmianę tego modelu życia, wobec czego Patua musieli przystosować się do nowych warunków: dziś kobiety z wioski Naya pod Kalkutą założyły spółdzielnię malarek-śpiewaczek. Kamera towarzyszy im podczas codziennych czynności, podczas malowania płócien, śpiewania, gotowania, długich rozmów o przeszłości i współczesności, pozycji kobiet, konfliktach hindusko-muzułmańskich i codziennych problemach.
Na płótnach znajdziemy pełną różnorodność wątków: od zburzenia wież WTC 11 września, przez konflikt kaszmirski, lokalnych świętych, na roli kobiety kończąc. Artystki z Naya starają się wyrazić swe własne historie w obrazach i muzyce, co nam daje okazję przyjrzenia się współczesnym problemom Bengalu i Indii.

w górę strony


"In Pursuit of the Siberian Shaman"
Anya Bernstein, 2006, 72'

Film stanowi próbę przyjrzenia się zza kulis napięciom wokół współczesnego szamanizmu syberyjskiego: równolegle praktykowanego po cichu, w domowych pieleszach, nieoficjalnie i tego przedstawianego w formie utowarowionej, "cepeliowskiej", w odpowiedzi na oczekiwania przybywających z Zachodu turystów, poszukujących śladów kultur "prymitywnych". Obraz diagnozuje i podkreśla szereg nieporozumień pomiędzy miejscowymi i przyjezdnymi, niekiedy jedynie komicznych, nieraz prowadzących do poważniejszych spięć, wynikających w zupełnej nieprzystawalności języków, którymi starają się z sobą porozumieć. Ciekawym kontrapunktem jest naświetlenie konfliktu pomiędzy dominującą w regionie Cerkwią Prawosławną a lokalnymi tradycjami szamańskimi.
Autorzy sięgnęli również do zdjęć archiwalnych, stawiając pytanie o przekształcenia, jakim podlegał szamanizm w XX wieku, szczególnie w obliczu niezwykle silnego odrodzenia tych praktyk po upadku ZSRR. Kim są dzisiejsi szamani: tricksterami? Czarownikami? Znachorami? Czy zwyczajnie sprawnymi biznesmenami robiącymi interes na naiwnych turystach?

w górę strony


"Koriam's Law"
Gary Kildea & Andrea Simon, prod. 2005, 110'

Film jest niespiesznym zapisem spotkań antropologa Andrew Lattasa i jego rozmówcy-filozofa, Petera Avarea z wioski Matong w Papui-Nowej Gwinei. Pogłębiony etnograficzny wywiad dopełniają zarejestrowane za pomocą kamery ceremonie składające się na fenomen wysp Pacyfiku, tzw. kulty cargo.
W 1964 roku powstał ruch Pomio Kivung, zainicjowany przez Michaela Koriama Urekita. Jego potępione przez władze przesłanie i filozofia opierała się na próbach odkrycia sekretu egzystencji doskonałej, którą Biali mieli odkryć i skrzętnie zataić przed Wyspiarzami. Myśliciele Kivung traktowali przesłanie białych misjonarzy jako zaszyfrowaną, zakodowaną wiedzę tajemną, zaś formy rządów kolonialnych - biurokrację zwłaszcza - jako klucze do ich magicznej władzy.
Film stanowi próbę szerokiego przedstawienia zjawiska, jego definicji poprzez dialog białego antropologa z tubylczym rozmówcą.

w górę strony


"Chronique d'un été"
Francja 1960, 90'

Zapis spotkań socjologa, Edgara Morina i Jeana Roucha z paryską młodzieżą, będących próbą realizacji idei cinéma-vérité. Tematem przewodnim długich rozmów jest szczęście, jego różnorodne koncepcje, interpretacje i sposoby przeżywania. Śledzimy rozwój trwającego kilka miesięcy eksperymentu, coraz głębiej poznając relacje łączące bohaterów, którzy z biegiem czasu coraz bardziej odsłaniają się przed kamerą, by w końcu zobaczyć owoc współpracy - i siebie samych - podczas projekcji roboczej wersji filmu.

w górę strony


"Moi, un Noir"
Francja 1959, 73'

Iście rouchowski obraz życia młodych mieszkańców przedmieść Abidżanu na Wybrzeżu Kości Słoniowej. Kamera śledzi każdy krok trójki głównych postaci, dając obraz codziennego życia dzielnic nędzy. Dograny na offie komentarz bohaterów, wcielających się w role herosów zachodniej popkultury, nadaje surrealnego smaku całości, zawieszając i kwestionując realizm przedstawienia.

w górę strony


"Les Maîtres Fous"
Francja 1955, 30'

Zapis dorocznej ceremonii Hauka - centralnego obrzędu kultów opętania obecnych w Nigerii i Ghanie od lat 20. do 50. XX wieku. Obserwujemy jak kolejni uczestnicy wchodzą w trans, opętani przez duchy kolonialnych zarządców, jak w paradoksalny sposób odtwarzają ceremonie wojskowe Białych, wreszcie: jak po krwawym obrzędzie wracają do codziennych zajęć.

w górę strony